Analysis

คู่มือลูกหนัง : เจาะลึกแผนฟุตบอลสมัยใหม่ที่กุนซือระดับเทพนิยม

คอลัมนิสต์ของเรา สรุประบบการเล่นของแต่ละทีมในปัจจุบัน พร้อมทั้งวิเคราะห์ถึงข้อเด่น ข้อด้อยของแต่ละแผนอย่างละเอียด..อ่านจบปุ๊ป คุณ(อาจจะ)พร้อมเป็นผู้จัดการทีมทันที!!

We are part of The Trust Project What is it?

หากนับตั้งแต่เรารู้จักฟุตบอลมา คงมีหลายคำถามที่หลายคนถกเถียงกัน คำถามเช่น “ใครเก่งที่สุดในโลก?” “ระหว่างคนนั้นกับคนนี้ ใครสุดยอดกว่ากัน?” หรือ “ทีมฟุตบอลยุคใดเทพที่สุด” ฯลฯ แต่คำถามทั้งหมดข้างต้น อาจจะถือว่าง่ายไปเลย หากเราถามคำถามที่ว่า “แผนการเล่นใดนั้น ดีที่สุดในโลก?”

และวันนี้ จอห์น โรเบิร์ตสัน คอลัมนิสต์ของเรา จะพูดถึงแผนการเล่นแต่ระบบ พร้อมวิเคราะห์ถึงข้อเด่น ข้อด้อยของแต่ละแผนอย่างละเอียด ชนิดที่เรียกว่า อ่านจบ คุณ(อาจจะ)พร้อมเป็นผู้จัดการทีมทันที!!

4-4-2

เริ่มต้นที่ระบบการเล่นที่ฮอตฮิตที่สุดตลอดกาลอย่างชื่อเว็บไซต์ของเรา 4-4-2 นั่นเอง โดยแผนนี้ถูกใช้โดยหลายทีมทั่วโลก และเป็นระบบพื้นฐานที่ผู้จัดการทีมและคนเล่นฟุตบอลทุกคนเคยเล่นมาก่อน

Sacchi Van Basten

อาร์ริโก้ ซาคคี่ และ มาร์โก แวน บาสเท่น ผู้ที่ใช้แผน 4-4-2 จนประสบความสำเร็จมากมาย

อย่างไรก็ตาม หลายคนเชื่อว่า ยุคทองของระบบ 4-4-2  นั้นได้ผ่านไปแล้ว และหากเราใช้แผนนี้ เรามักถูกฝ่ายตรงข้ามแก้เกมกลับมาได้ง่าย..

จุดเด่น

การมีกองหน้าสองคนยืนคู่กันนั้น ทำให้กองกลางและกองหลังไม่จำเป็นต้องรีบเติมเกมขึ้นไปช่วยเกมรุกทันที ดังนั้น คุณต้องการกองหน้าที่ไปกับบอลได้เอง และไม่จำเป็นต้องรอเพื่อนขึ้นมาช่วย เพราะฉะนั้นหากเรามีดาวยิงระดับนั้นอยู่ในทีมแล้วละก็ แผนนี้ก็อาจจะเหมาะกับทีมของคุณก็ได้

นอกจากนี้ คุณยังต้องการปีกสองข้างที่สามารถเลื้อย กระชาก และเปิดบอลได้อย่างยอดเยี่ยม รวมทั้งฟูลแบ็คที่สามารถเติมเกมขึ้นมาได้ดี พร้อมกับรีบลงไปเล่นเกมรับได้ทัน ซึ่งหากเกมทั้งสองข้างของคุณทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประกอบกับการมีคู่หูในแดนหน้าที่พร้อมเป็นทั้งคนรอยิง และเป็นคนพาบอลไปยิงเองได้ ระบบ 4-4-2 ก็จะสร้างประโยชน์ให้กับทีมของคุณได้อย่างเต็มที่

ทว่า ด้วยความที่ระบบ 4-4-2 เป็นแผนง่ายๆที่ทุกคนรู้จักกันดี และหลายทีมใช้มันเป็นระบบพื้นฐานในการเล่น เพราะฉะนั้นแล้ว คุณอาจจะต้องหาทางดัดแปลงมัน เพื่อให้ 4-4-2 ของคุณโดดเด่นไม่เหมือนใคร!!

จุดอ่อน

แน่นอนว่า ทุกอย่างย่อมมีจุดอ่อน แผน 4-4-2 ก็เช่นกัน โดยรูปแบบการเล่นแบบนี้ อาจทำให้คู่มิดฟิลด์ตัวกลางรับภาระหนักจนเกินไป เนื่องจากเขาทั้งสองคนต้องรับหน้าที่คุมทั้งเกมรุกและเกมรุก ซึ่งหากคุณขาดกองกลางที่มีคุณสมบัติทั้งบู๊และบุ๋น ทีมของคุณก็อาจจะเป๋ได้เช่นกัน

อีกทั้งหากคุณต้องพบกับทีมที่ใช้กองกลางถึง 3 ตัวในการเล่น คุณก็จะเสียเปรียบคู่แข่งอย่างแน่นอน ซึ่งคุณจะไม่สามารถเก็บบอลและตั้งเกมได้ แต่โค้ชหลายคนก็มักแก้เกมโดยให้ศูนย์หน้าคนหนึ่งยืนต่ำกว่าอีกคน และทำหน้าที่เพลย์เมกเกอร์ของทีม เพื่อลดความเสียเปรียนในแดนกลาง ซึ่งบางครั้งมันก็ได้ผล แต่บางครั้งก็ไม่…

นอกจากนี้ ทีมของคุณยังต้องมีวินัยมากๆอีกด้วย ลูกทีมของคุณต้องรู้ว่าเมื่อไรควรเล่นเกมรุก เมื่อไรควรลงมารับ เพราะหากพวกเขาเติมเกมรุกกันเพลินเมื่อไร หายนะก็อาจจะมาเยือนคุณได้ทุกเมื่อเช่นกัน!!!

ทีมที่ใช้ 4-4-2

ปัจจุบัน - แอตเลติโก้ มาดริด, เลสเตอร์, โบรุสเซีย มึนเช่นกลัดบัค

อดีต – เอซี มิลาน (1987-1991)

ควรใช้ 4-4-2 เมื่อใด?

จริงๆแล้ว เราสามารถใช้แผน 4-4-2 ได้ตลอด เพราะอย่างที่บอกไปแต่ต้นว่ามันเป็นระบบพื้นฐานของฟุตบอล แต่สิ่งที่สำคัญคือก็คือ คุณต้องอย่าลืมมองข้ามตำแหน่งสำคัญในระบบนี้ ซึ่งหากคุณมีผู้เล่นที่มีความสามารถไม่เพียงพอแล้วละก็ แผนของคุณก็อาจจะพังได้ทุกเมื่อ

4-3-3

ระบบที่ โชเซ มูรินโญ พาเชลซีประสบความสำเร็จอย่างล้มหลามในสมัยที่เขาคุมทีมดังแห่งกรุงลอนดอนในช่วงแรก โดยในปัจจุบันแผนการเล่นนี้ก็ยังคงพอเห็นอยู่บ้างกับหลายทีมในยุโรป ซึ่งหนึ่งในนั้น คือ บาร์เซโลน่า โคตรทีมแห่งยุคที่ยึดถือระบบนี้มานับสิบปีแล้ว โดยหัวใจของ 4-3-3 คือ ตัวจ่ายบอลขั้นเทพ และ ตัวสร้างสรรค์เกมชั้นยอด..

จุดเด่น

สิ่งสำคัญของแผน 4-3-3 คือ การที่เราต้องมีตัวริมเส้นที่สามารถกดดันฟูลแบ็คของคู่แข่งได้ดี ซึ่งหากตัวรุกของเราทำผลงานได้ดี ฟูลแบ็คฝั่งตรงข้ามก็จะไม่กล้าเติมเกม และอาจทำให้ริมเส้นของอีกฝ่าย ต้องถอยลงมาช่วยเกมรับเพิ่มเติมด้วย

สำหรับกองกลางสามตัวนั้น คุณต้องการตัวตัดเกมขาโหดคนหนึ่ง ขณะที่อีกสองคนนั้น ควรจะเป็นมิดฟิลด์ฉบับบ็อกซ์-ทู-บ็อกซ์ ซึ่งหน้าที่หลักของพวกเขาคือ การครองบอลและจ่ายบอลสั้นๆ ซึ่งหากคุณมีกองกลางที่ครองบอลได้เหนียวแน่นและจ่ายบอลได้ดี ก็จะช่วยทำให้ฟูลแบ็คทั้งสองข้างของคุณกล้าเปิดเกมบุกมากขึ้นอีกด้วย เพราะว่า พวกเขาจะมั่นใจได้ว่าเพื่อนร่วมทีมของเขาจะไม่เสียบอลง่ายๆแน่นอน

แผน 4-3-3 ยังสามารถเปลี่ยนเป็น 4-1-4-1 ได้อย่างรวดเร็ว โดยเมื่อคุณขึ้นนำหรือต้องการให้อีกฝ่ายบุกเข้าใส่ นั่นจะทำให้ทีมของคุณเปลี่ยนแผนมาเล่นเกมรับได้ง่ายขึ้น

จุดอ่อน

ปัญหาของแผนนี้ก็คือ คุณต้องการผู้ที่เล่นเข้าใจเกมเป็นอย่างมาก ทั้งเรื่องของการยืนตำแหน่งและการครองบอล

นอกจากนี้ ตำแหน่งศูนย์หน้าตัวเป้าก็เป็นอีกเรื่องที่สำคัญมาก คุณต้องการกองหน้าที่ครบเครื่องและยิงประตูได้ดี(ตัวอย่างเช่น ดิดิเยร์ ดร็อกบา หรือ หลุยส์ ซัวเรส) ลองคิดดูว่า คุณต้องถูกสองเซนเตอร์แบ็คฝั่งตรงข้ามตามประกบตลอดเกม หากคุณไม่เจ๋งพอ คุณจะผ่านพวกเขาได้ไหม?

อีกหนึ่งเรื่องที่สำคัญ คือ กองกลางตัวรับของทีม ต้องเป็นดาวเตะชั้นยอด ลองมองถึงยอดทีมที่ใช้แผนนี้ ทั้ง เชลซี และ บาร์เซโลน่า ต่างล้วนมิดฟิลด์ตัวตัดเกมชั้นเซียน อย่าง โคล้ด มาเกเลเล่, ฮาเวียร์ มาสเคราโน่ หรือ เซร์คิโอ บุสเก็ตส์ ซึ่งถ้าหากทีมของคุณไม่สามารถหาตัวรับระดับนั้นได้ แผนของคุณก็อาจจะพังไม่เป็นท่า

Makelele

โคล้ด มาเกเลเล่ คือ ต้นตำรับกลางรับชั้นยอดในระบบ 4-3-3

สิ่งสุดท้ายสำหรับแผน 4-3-3 ก็คือ ทุกคนต้องช่วยกันเล่นและแทนตำแหน่งของกันและกันได้ ซึ่งหากทำไม่ได้แล้ว ระบบนี้ก็จะทำให้ทีมของคุณล้มเหลวไม่เป็นท่า..

ทีมที่ใช้ 4-3-3

ปัจจุบัน – โรม่า, บาร์เซโลน่า, เซลต้า บีโก้

อดีต – เชลซี (2004-2006)

ควรใช้ 4-3-3 เมื่อใด?

4-3-3 เหมาะที่จะใช้เล่นกับทีมที่ใช้ 4-4-2 เข้าสู่ เพราะว่า เราจะมีกองกลางมากกว่าอีกฝ่ายหนึ่งตัว ซึ่งนั่นจะทำให้เกมแดนกลางของเราได้เปรียบ อีกทั้งการที่เรามีกองหน้าริมเส้นสองข้างก็จะสามารถทำการโต้กลับได้อย่างรวดเร็ว เมื่อฟูลแบ็คของอีกฝ่ายขยับดันสูงขึ้น

4-2-3-1

ดูเหมือนว่า ตอนนี้หลายสโมสรหันมาใช้แผนนี้กันทั้งหมด โดยเฉพาะทีมในพรีเมียร์ลีกอังกฤษ เช่นเดียวกับอีกหลายทีมจากสเปนและเยอรมัน..

จุดเด่น

การผ่านบอลไปมา เป็นจุดเด่นของระบบนี้ มิดฟิลด์ตัวคุมเกมสองตัวนั้นเป็นกุญแจสำคัญในการเล่นแบบ 4-2-3-1 เนื่องจากพวกเขาจะเป็นตัวกำหนดจังหวะของเกมทั้งหมด จะเล่นบอลสั้น, ตามช่อง หรือ บอลยาว ทุกอย่างขึ้นอยู่ที่สองคนนั้น

Ronaldo

ซีอาร์7 มักบ่นว่าเขาต้องลงไปช่วยเกมรับในแผน 4-2-3-1 บ่อยๆ

ข้อดีของแผนนี้ คือ ฝั่งตรงข้ามจะคุมเกมกลางสนามได้อย่างลำบาก อีกทั้งระบบนี้ จะทำให้บรรดาเหล่ามิดฟิลด์ตัวรุกยังสามารถผลัดกันเข้าไปขอบเขตโทษ ซึ่งจะทำให้กองหลังฝั่งตรงข้ามไม่สามารถประกบใครติดได้

จุดอ่อน

ในแผน 4-2-3-1 คุณจำเป็นต้องเริ่มต้นเซ็ตเกมรุกจากแดนหลัง หรือมิดฟิลด์ตัวกลาง ดังนั้นถ้าในทีมของคุณไม่มีผู้เล่นที่ ดาลีย์ บลินด์ ที่สามารถจ่ายบอลทั้งยาวและทะลุช่องได้ดี แนวรุกของคุณก็อาจจะไม่สามารถหาโอกาสยิงประตูได้

ดังนั้น ผู้ที่ยืนในตำแหน่งกองหน้าตัวเป้า จะต้องเป็นคนที่มีความเฉียบคมและขยันเคลื่อนที่ตลอดเวลา เพื่อเปิดช่องให้การโตมดีจากแดนหลังทำงานได้ (ลองคิดถึงภาพการเล่นของ เวย์น รูนีย์ ในตอนนี้ และทำทุกอย่างตรงข้ามซะ!!!)

นอกจากนี้ สำหรับระบบนี้ บรรดาตัวรุกในทีมทั้งหลายยังต้องขยันลงมาช่วยเกมรับกันมากกว่าปกติ ซึ่งอาจจะทำให้เกิดปัญหากับพวกดาวเตะชั้นยอดที่มักไม่ค่อยอยากลงมาช่วยทีมเล่นเกมรับสักเท่าไร เหมือนอย่างสมัยที่ มูรินโญ่ มีปัญหากับ คริสเตียโน โรนัลโด้ เมื่อครั้งยังคุม “ราชันชุดขาว” หรือกับ เอเด็น อาซาร์ ในปัจจุบัน

ทีมที่ใช้ 4-2-3-1

ปัจจุบัน – แมนฯยูไนเต็ด, เรอัล มาดริด, พีเอสวี ไอนด์โฮเฟ่น

อดีต – บาเลนเซีย (2002-2004)

ควรใช้ 4-2-3-1 เมื่อใด?

4-2-3-1 เป็นอีกหนึ่งแผนการเล่นที่สามารถใช้ได้เมื่อทีมคู่แข่งใช้แผน 4-4-2 เพราะว่า ทีมจะสามารถจ่ายบอลหรือโยนบอลทะลุแผงกลางของอีกฝ่ายได้ง่าย และเมื่อเรามีผู้เล่นถึง 5 คนในกลางสนาม แผงมิดฟิดล์ตัวกลางแค่สองคนของ 4-4-2 ก็จะเจาะเราได้ยากลำบากอีกด้วย

4-5-1 และ 4-4-1-1

แผน 4-5-1 และ 4-4-1-1 นั้นคล้ายคลึงกัน หลักการสำคัญของระบบนี้ คือ เราต้องการเน้นเล่นแบบปลอดภัยไว้ก่อน ซึ่งส่วนใหญ่เรามักจะเห็นหลายทีมใช้แผนนี้ในบอลถ้วยเพื่อเน้นผลการแข่งขันเป็นหลัก

ทั้งสองระบบนั้น จะเน้นที่มิดฟิดล์ตัวกลางสามตัวเป็นหลัก ซึ่งก็เหมือนกับสองระบบก่อนหน้านี้ที่เราได้วิเคราะห์กันไป แต่ความแตกต่างคือ แผนนี้จะไม่เน้นการบุกมากนัก

จุดเด่น

ด้วยความที่เรามีผู้เล่นหลายคนในแดนกลาง จึงทำให้แผนนี้เป็นแผนที่เน้นการครองบอลเป็นหลัก หลายครั้งที่ 4-5-1 จะผันตัวเองเป็น 4-6-0 เมื่อทีมของเราต้องการจะเน้นเกมรับอย่างเต็มรูปแบบ ซึ่งหากสกอร์ของทีมเป็นฝ่ายนำหน้าคู่แข่ง รูปแบบการเล่นแบบนี้จะเป็นโยชน์ต่อทีมอย่างมาก

ส่วนแนวรุกนั้น หลายทีมเลือกที่จะผสมผสาน 4-3-3 กับ 4-5-1 เข้าด้วยกัน โดยเมื่อเวลาเราเป็นฝ่ายบุก ก็ให้ปีกสองข้างขึ้นไปเสริมข้างหน้า ขณะที่เราเป็นฝ่ายรับ ก็ถอยทั้งสองกลับมาประจำตำแหน่ง ซึ่งวิธีนี้สามารถทำได้ตลอดทั้งเกม โดยไม่ต้องเสียโควต้าเปลี่ยนตัวเลย

Alex Neil

อเล็กซ์ นีลหวังพานอริชอยู่รอดในพรีเมียร์ลีกด้วย 4-5-1

จุดอ่อน

4-5-1 จะทำให้กองหน้าของคุณยืนโดดเดี่ยวในแดนหน้า ซึ่งทำให้โอกาสทำประตูมีน้อยมาก ยิ่งไปกว่านั้น หากทีมของคุณเสียประตูไปก่อน แผนที่วางมาทั้งหมดก็อาจจะพังพินาศ แล้วคุณก็ต้องรีบแก้เกมอย่างเร่งด่วนทันที

ระบบ 4-5-1 ต้องการกองหน้าที่พักบอลได้ สามารถเก็บบอลได้ดี มีความแข็งแกร่ง ไม่ถูกแย่งบอลง่ายๆ ทั้งนี้เพื่อต้องการดึงเวลารอให้เพื่อนร่วมทีมขึ้นมาเติมเกมรุกนั่นเอง ซึ่งสิ่งที่ต้องระวังคือ หากแดนกลางของคุณเติมเกมขึ้นมาช่วยแล้ว เกมโต้กลับของคู่แข่งก็อาจจะทำร้ายคุณได้ทุกเมื่อเช่นกัน

ทีมที่ใช้ 4-5-1

ปัจจุบัน – ซันเดอร์แลนด์, นอริช

ควรใช้ 4-5-1 เมื่อใด?

แผนนี้มีไว้ปราบ 4-3-3 โดยเฉพาะ 4-5-1 นั้นจะลดความเสียเปรียบในแดนกลางของคุณได้ เพราะเราก็จะมีจำนวนกองกลางเท่ากับอีกฝ่าย ขณะที่ปีกทั้งสองข้างของเรา ก็จะไม่สามารถถอยลงไปช่วยฟลูแบ็คประกบกองหน้าริมเส้นของคู่แข่งได้อีกด้วย

3-5-2

สุดยอดแผนจากอิตาลี ที่ขนาดโคตรกุนซือ(ฮา) อย่าง เบรนแดน ร็อดเจอร์ และ หลุยส์ ฟาน กัล ยังเคยเอามาใช้ในพรีเมียร์ลีกเมื่อฤดูกาลที่แล้ว เช่นเดียวกับทีมชาติฮอลแลนด์ที่จอมปรัญชาชาวดัตช์พาทีมประสบความสำเร็จมาแล้ว

หัวใจของ 3-5-2 คือ คุณต้องมีวิงแบ็คขั้นเทพที่สามารถวิ่งขึ้นลงได้ไม่มีหมด พร้อมทั้งเข้าใจแท็คติคของคุณเป็นอย่างดีด้วย ซึ่งถ้าหานักเตะแบบนั้นได้ แผนนี้ก็อาจจะเวิร์คสำหรับทีมคุณ

จุดเด่น

แผนนี้ถูกคิดค้นมาเพื่อหยุดเกมโต้กลับของคู่แข่ง กองหลังสามตัวของคุณต่างล้วนเป็นเซนเตอร์ฮาร์ฟทั้งสิ้น ซึ่งนั่นจะทำให้พวกเขาสามารถรุมกองหน้าหรือตัวปั้นเกมของอีกฝ่ายได้อย่างดี นอกจากนี้ วิงแบ็คสองข้างยังสามารถถอยลงมาปิดเกมรุกด้านข้างของคู่แข่งด้วย

อีกตำแหน่งที่สำคัญ คือ มิดฟิลด์ตัวรับ ที่ต้องถอยลงมาปิดเกมหน้าประตู รวมทั้งมีหน้าที่คอยซ้อนตำแหน่งวิงแบ็คเมื่อพวกเขาเติมเกมขึ้นไป และลงมาไม่ทัน

Paulo Sousa

เปาโล ซูซ่ากำลังพาฟิออเรนติน่าบินสูงใน เซเรียอา ด้วยแผนนี้

อย่างไรก็ตาม แม้ว่า 3-5-2 จะดูเป็นแผนที่เหมาะกับการเล่นเกมรับ แต่จริงๆแล้ว แผนนี้สามารถเปลี่ยนเกมรุกได้อย่างรวดเร็วอีกด้วย เพราะการที่เรามีกองหน้าถึงสองคนในสนาม นั่นหมายความว่าเราไม่ได้ต้องการอุดประตู ซึ่งหากมีโอกาสทั้งแผงกองกลางและวิงแบ็ค ก็พร้อมที่จะขึ้นไปเติมเกมทันที

จุดอ่อน

จุดเด่นของแผนนี้ อาจจะกลายเป็นจุดอ่อนได้ หากนักเตะของคุณไม่มีความเข้าใจในเกมมากเพียงพอ โดยเฉพาะ แผงหลังสามตัวของคุณ หากว่าแต่ละคนไม่รู้หน้าที่ว่า คนไหนเป็นคนประกบตัว คนไหนทำหน้าที่ซ้อน คนไหนมีหน้าที่ชน ฯลฯ หรือระหว่างเกม เกิดมีใครหลุดตำแหน่ง และไม่มีคนที่ทำหน้าที่แทน หายนะก็อาจจะเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ

ทีมที่ใช้ 3-5-2

ปัจจุบัน – โตริโน. ปาแลร์โม่, ฟิออเรนติน่า

อดีต – ฮอลแลนด์(ฟุตบอลโลก 2014)

ควรใช้ 3-5-2 เมื่อใด?

แผนนี้จะเกิดประโยชน์สูงสุดเมื่ออีกฝ่ายเลือกที่จะเล่นแบบ 4-5-1 เพราะว่า กองหน้าของอีกฝ่ายจะถูกสามเซนเตอร์แบ็คของเรารุมกินโต๊ะ ในขณะที่แดนกลางของเรา ก็มีมิดฟิลด์ที่พร้อมจะบดขยี้กับคู่แข่งในจำนวนเท่ากัน ซึ่งนั่นจะสร้างความได้เปรียบให้เรากับเราได้มากทีเดียว...