คู่มือลูกหนัง : เจาะลึกแผนฟุตบอลสมัยใหม่ที่กุนซือระดับเทพนิยม

คอลัมนิสต์ของเรา สรุประบบการเล่นของแต่ละทีมในปัจจุบัน พร้อมทั้งวิเคราะห์ถึงข้อเด่น ข้อด้อยของแต่ละแผนอย่างละเอียด..อ่านจบปุ๊ป คุณ(อาจจะ)พร้อมเป็นผู้จัดการทีมทันที!!

หากนับตั้งแต่เรารู้จักฟุตบอลมา คงมีหลายคำถามที่หลายคนถกเถียงกัน คำถามเช่น “ใครเก่งที่สุดในโลก?” “ระหว่างคนนั้นกับคนนี้ ใครสุดยอดกว่ากัน?” หรือ “ทีมฟุตบอลยุคใดเทพที่สุด” ฯลฯ แต่คำถามทั้งหมดข้างต้น อาจจะถือว่าง่ายไปเลย หากเราถามคำถามที่ว่า “แผนการเล่นใดนั้น ดีที่สุดในโลก?”

และวันนี้ จอห์น โรเบิร์ตสัน คอลัมนิสต์ของเรา จะพูดถึงแผนการเล่นแต่ระบบ พร้อมวิเคราะห์ถึงข้อเด่น ข้อด้อยของแต่ละแผนอย่างละเอียด ชนิดที่เรียกว่า อ่านจบ คุณ(อาจจะ)พร้อมเป็นผู้จัดการทีมทันที!!

4-4-2

เริ่มต้นที่ระบบการเล่นที่ฮอตฮิตที่สุดตลอดกาลอย่างชื่อเว็บไซต์ของเรา 4-4-2 นั่นเอง โดยแผนนี้ถูกใช้โดยหลายทีมทั่วโลก และเป็นระบบพื้นฐานที่ผู้จัดการทีมและคนเล่นฟุตบอลทุกคนเคยเล่นมาก่อน

Sacchi Van Basten

อาร์ริโก้ ซาคคี่ และ มาร์โก แวน บาสเท่น ผู้ที่ใช้แผน 4-4-2 จนประสบความสำเร็จมากมาย

อย่างไรก็ตาม หลายคนเชื่อว่า ยุคทองของระบบ 4-4-2  นั้นได้ผ่านไปแล้ว และหากเราใช้แผนนี้ เรามักถูกฝ่ายตรงข้ามแก้เกมกลับมาได้ง่าย..

จุดเด่น

การมีกองหน้าสองคนยืนคู่กันนั้น ทำให้กองกลางและกองหลังไม่จำเป็นต้องรีบเติมเกมขึ้นไปช่วยเกมรุกทันที ดังนั้น คุณต้องการกองหน้าที่ไปกับบอลได้เอง และไม่จำเป็นต้องรอเพื่อนขึ้นมาช่วย เพราะฉะนั้นหากเรามีดาวยิงระดับนั้นอยู่ในทีมแล้วละก็ แผนนี้ก็อาจจะเหมาะกับทีมของคุณก็ได้

นอกจากนี้ คุณยังต้องการปีกสองข้างที่สามารถเลื้อย กระชาก และเปิดบอลได้อย่างยอดเยี่ยม รวมทั้งฟูลแบ็คที่สามารถเติมเกมขึ้นมาได้ดี พร้อมกับรีบลงไปเล่นเกมรับได้ทัน ซึ่งหากเกมทั้งสองข้างของคุณทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประกอบกับการมีคู่หูในแดนหน้าที่พร้อมเป็นทั้งคนรอยิง และเป็นคนพาบอลไปยิงเองได้ ระบบ 4-4-2 ก็จะสร้างประโยชน์ให้กับทีมของคุณได้อย่างเต็มที่

ทว่า ด้วยความที่ระบบ 4-4-2 เป็นแผนง่ายๆที่ทุกคนรู้จักกันดี และหลายทีมใช้มันเป็นระบบพื้นฐานในการเล่น เพราะฉะนั้นแล้ว คุณอาจจะต้องหาทางดัดแปลงมัน เพื่อให้ 4-4-2 ของคุณโดดเด่นไม่เหมือนใคร!!

จุดอ่อน

แน่นอนว่า ทุกอย่างย่อมมีจุดอ่อน แผน 4-4-2 ก็เช่นกัน โดยรูปแบบการเล่นแบบนี้ อาจทำให้คู่มิดฟิลด์ตัวกลางรับภาระหนักจนเกินไป เนื่องจากเขาทั้งสองคนต้องรับหน้าที่คุมทั้งเกมรุกและเกมรุก ซึ่งหากคุณขาดกองกลางที่มีคุณสมบัติทั้งบู๊และบุ๋น ทีมของคุณก็อาจจะเป๋ได้เช่นกัน

อีกทั้งหากคุณต้องพบกับทีมที่ใช้กองกลางถึง 3 ตัวในการเล่น คุณก็จะเสียเปรียบคู่แข่งอย่างแน่นอน ซึ่งคุณจะไม่สามารถเก็บบอลและตั้งเกมได้ แต่โค้ชหลายคนก็มักแก้เกมโดยให้ศูนย์หน้าคนหนึ่งยืนต่ำกว่าอีกคน และทำหน้าที่เพลย์เมกเกอร์ของทีม เพื่อลดความเสียเปรียนในแดนกลาง ซึ่งบางครั้งมันก็ได้ผล แต่บางครั้งก็ไม่…

นอกจากนี้ ทีมของคุณยังต้องมีวินัยมากๆอีกด้วย ลูกทีมของคุณต้องรู้ว่าเมื่อไรควรเล่นเกมรุก เมื่อไรควรลงมารับ เพราะหากพวกเขาเติมเกมรุกกันเพลินเมื่อไร หายนะก็อาจจะมาเยือนคุณได้ทุกเมื่อเช่นกัน!!!

ทีมที่ใช้ 4-4-2

ปัจจุบัน - แอตเลติโก้ มาดริด, เลสเตอร์, โบรุสเซีย มึนเช่นกลัดบัค

อดีต – เอซี มิลาน (1987-1991)

ควรใช้ 4-4-2 เมื่อใด?

จริงๆแล้ว เราสามารถใช้แผน 4-4-2 ได้ตลอด เพราะอย่างที่บอกไปแต่ต้นว่ามันเป็นระบบพื้นฐานของฟุตบอล แต่สิ่งที่สำคัญคือก็คือ คุณต้องอย่าลืมมองข้ามตำแหน่งสำคัญในระบบนี้ ซึ่งหากคุณมีผู้เล่นที่มีความสามารถไม่เพียงพอแล้วละก็ แผนของคุณก็อาจจะพังได้ทุกเมื่อ

4-3-3

ระบบที่ โชเซ มูรินโญ พาเชลซีประสบความสำเร็จอย่างล้มหลามในสมัยที่เขาคุมทีมดังแห่งกรุงลอนดอนในช่วงแรก โดยในปัจจุบันแผนการเล่นนี้ก็ยังคงพอเห็นอยู่บ้างกับหลายทีมในยุโรป ซึ่งหนึ่งในนั้น คือ บาร์เซโลน่า โคตรทีมแห่งยุคที่ยึดถือระบบนี้มานับสิบปีแล้ว โดยหัวใจของ 4-3-3 คือ ตัวจ่ายบอลขั้นเทพ และ ตัวสร้างสรรค์เกมชั้นยอด..

จุดเด่น

สิ่งสำคัญของแผน 4-3-3 คือ การที่เราต้องมีตัวริมเส้นที่สามารถกดดันฟูลแบ็คของคู่แข่งได้ดี ซึ่งหากตัวรุกของเราทำผลงานได้ดี ฟูลแบ็คฝั่งตรงข้ามก็จะไม่กล้าเติมเกม และอาจทำให้ริมเส้นของอีกฝ่าย ต้องถอยลงมาช่วยเกมรับเพิ่มเติมด้วย

สำหรับกองกลางสามตัวนั้น คุณต้องการตัวตัดเกมขาโหดคนหนึ่ง ขณะที่อีกสองคนนั้น ควรจะเป็นมิดฟิลด์ฉบับบ็อกซ์-ทู-บ็อกซ์ ซึ่งหน้าที่หลักของพวกเขาคือ การครองบอลและจ่ายบอลสั้นๆ ซึ่งหากคุณมีกองกลางที่ครองบอลได้เหนียวแน่นและจ่ายบอลได้ดี ก็จะช่วยทำให้ฟูลแบ็คทั้งสองข้างของคุณกล้าเปิดเกมบุกมากขึ้นอีกด้วย เพราะว่า พวกเขาจะมั่นใจได้ว่าเพื่อนร่วมทีมของเขาจะไม่เสียบอลง่ายๆแน่นอน

แผน 4-3-3 ยังสามารถเปลี่ยนเป็น 4-1-4-1 ได้อย่างรวดเร็ว โดยเมื่อคุณขึ้นนำหรือต้องการให้อีกฝ่ายบุกเข้าใส่ นั่นจะทำให้ทีมของคุณเปลี่ยนแผนมาเล่นเกมรับได้ง่ายขึ้น

จุดอ่อน

ปัญหาของแผนนี้ก็คือ คุณต้องการผู้ที่เล่นเข้าใจเกมเป็นอย่างมาก ทั้งเรื่องของการยืนตำแหน่งและการครองบอล

นอกจากนี้ ตำแหน่งศูนย์หน้าตัวเป้าก็เป็นอีกเรื่องที่สำคัญมาก คุณต้องการกองหน้าที่ครบเครื่องและยิงประตูได้ดี(ตัวอย่างเช่น ดิดิเยร์ ดร็อกบา หรือ หลุยส์ ซัวเรส) ลองคิดดูว่า คุณต้องถูกสองเซนเตอร์แบ็คฝั่งตรงข้ามตามประกบตลอดเกม หากคุณไม่เจ๋งพอ คุณจะผ่านพวกเขาได้ไหม?

อีกหนึ่งเรื่องที่สำคัญ คือ กองกลางตัวรับของทีม ต้องเป็นดาวเตะชั้นยอด ลองมองถึงยอดทีมที่ใช้แผนนี้ ทั้ง เชลซี และ บาร์เซโลน่า ต่างล้วนมิดฟิลด์ตัวตัดเกมชั้นเซียน อย่าง โคล้ด มาเกเลเล่, ฮาเวียร์ มาสเคราโน่ หรือ เซร์คิโอ บุสเก็ตส์ ซึ่งถ้าหากทีมของคุณไม่สามารถหาตัวรับระดับนั้นได้ แผนของคุณก็อาจจะพังไม่เป็นท่า

Makelele

โคล้ด มาเกเลเล่ คือ ต้นตำรับกลางรับชั้นยอดในระบบ 4-3-3

สิ่งสุดท้ายสำหรับแผน 4-3-3 ก็คือ ทุกคนต้องช่วยกันเล่นและแทนตำแหน่งของกันและกันได้ ซึ่งหากทำไม่ได้แล้ว ระบบนี้ก็จะทำให้ทีมของคุณล้มเหลวไม่เป็นท่า..

ทีมที่ใช้ 4-3-3

ปัจจุบัน – โรม่า, บาร์เซโลน่า, เซลต้า บีโก้

อดีต – เชลซี (2004-2006)

ควรใช้ 4-3-3 เมื่อใด?

4-3-3 เหมาะที่จะใช้เล่นกับทีมที่ใช้ 4-4-2 เข้าสู่ เพราะว่า เราจะมีกองกลางมากกว่าอีกฝ่ายหนึ่งตัว ซึ่งนั่นจะทำให้เกมแดนกลางของเราได้เปรียบ อีกทั้งการที่เรามีกองหน้าริมเส้นสองข้างก็จะสามารถทำการโต้กลับได้อย่างรวดเร็ว เมื่อฟูลแบ็คของอีกฝ่ายขยับดันสูงขึ้น

4-2-3-1

ดูเหมือนว่า ตอนนี้หลายสโมสรหันมาใช้แผนนี้กันทั้งหมด โดยเฉพาะทีมในพรีเมียร์ลีกอังกฤษ เช่นเดียวกับอีกหลายทีมจากสเปนและเยอรมัน..

จุดเด่น

การผ่านบอลไปมา เป็นจุดเด่นของระบบนี้ มิดฟิลด์ตัวคุมเกมสองตัวนั้นเป็นกุญแจสำคัญในการเล่นแบบ 4-2-3-1 เนื่องจากพวกเขาจะเป็นตัวกำหนดจังหวะของเกมทั้งหมด จะเล่นบอลสั้น, ตามช่อง หรือ บอลยาว ทุกอย่างขึ้นอยู่ที่สองคนนั้น

Ronaldo

ซีอาร์7 มักบ่นว่าเขาต้องลงไปช่วยเกมรับในแผน 4-2-3-1 บ่อยๆ

ข้อดีของแผนนี้ คือ ฝั่งตรงข้ามจะคุมเกมกลางสนามได้อย่างลำบาก อีกทั้งระบบนี้ จะทำให้บรรดาเหล่ามิดฟิลด์ตัวรุกยังสามารถผลัดกันเข้าไปขอบเขตโทษ ซึ่งจะทำให้กองหลังฝั่งตรงข้ามไม่สามารถประกบใครติดได้

จุดอ่อน

ในแผน 4-2-3-1 คุณจำเป็นต้องเริ่มต้นเซ็ตเกมรุกจากแดนหลัง หรือมิดฟิลด์ตัวกลาง ดังนั้นถ้าในทีมของคุณไม่มีผู้เล่นที่ ดาลีย์ บลินด์ ที่สามารถจ่ายบอลทั้งยาวและทะลุช่องได้ดี แนวรุกของคุณก็อาจจะไม่สามารถหาโอกาสยิงประตูได้

ดังนั้น ผู้ที่ยืนในตำแหน่งกองหน้าตัวเป้า จะต้องเป็นคนที่มีความเฉียบคมและขยันเคลื่อนที่ตลอดเวลา เพื่อเปิดช่องให้การโตมดีจากแดนหลังทำงานได้ (ลองคิดถึงภาพการเล่นของ เวย์น รูนีย์ ในตอนนี้ และทำทุกอย่างตรงข้ามซะ!!!)

นอกจากนี้ สำหรับระบบนี้ บรรดาตัวรุกในทีมทั้งหลายยังต้องขยันลงมาช่วยเกมรับกันมากกว่าปกติ ซึ่งอาจจะทำให้เกิดปัญหากับพวกดาวเตะชั้นยอดที่มักไม่ค่อยอยากลงมาช่วยทีมเล่นเกมรับสักเท่าไร เหมือนอย่างสมัยที่ มูรินโญ่ มีปัญหากับ คริสเตียโน โรนัลโด้ เมื่อครั้งยังคุม “ราชันชุดขาว” หรือกับ เอเด็น อาซาร์ ในปัจจุบัน

ทีมที่ใช้ 4-2-3-1

ปัจจุบัน – แมนฯยูไนเต็ด, เรอัล มาดริด, พีเอสวี ไอนด์โฮเฟ่น

อดีต – บาเลนเซีย (2002-2004)

ควรใช้ 4-2-3-1 เมื่อใด?

4-2-3-1 เป็นอีกหนึ่งแผนการเล่นที่สามารถใช้ได้เมื่อทีมคู่แข่งใช้แผน 4-4-2 เพราะว่า ทีมจะสามารถจ่ายบอลหรือโยนบอลทะลุแผงกลางของอีกฝ่ายได้ง่าย และเมื่อเรามีผู้เล่นถึง 5 คนในกลางสนาม แผงมิดฟิดล์ตัวกลางแค่สองคนของ 4-4-2 ก็จะเจาะเราได้ยากลำบากอีกด้วย

4-5-1 และ 4-4-1-1

แผน 4-5-1 และ 4-4-1-1 นั้นคล้ายคลึงกัน หลักการสำคัญของระบบนี้ คือ เราต้องการเน้นเล่นแบบปลอดภัยไว้ก่อน ซึ่งส่วนใหญ่เรามักจะเห็นหลายทีมใช้แผนนี้ในบอลถ้วยเพื่อเน้นผลการแข่งขันเป็นหลัก

ทั้งสองระบบนั้น จะเน้นที่มิดฟิดล์ตัวกลางสามตัวเป็นหลัก ซึ่งก็เหมือนกับสองระบบก่อนหน้านี้ที่เราได้วิเคราะห์กันไป แต่ความแตกต่างคือ แผนนี้จะไม่เน้นการบุกมากนัก

จุดเด่น

ด้วยความที่เรามีผู้เล่นหลายคนในแดนกลาง จึงทำให้แผนนี้เป็นแผนที่เน้นการครองบอลเป็นหลัก หลายครั้งที่ 4-5-1 จะผันตัวเองเป็น 4-6-0 เมื่อทีมของเราต้องการจะเน้นเกมรับอย่างเต็มรูปแบบ ซึ่งหากสกอร์ของทีมเป็นฝ่ายนำหน้าคู่แข่ง รูปแบบการเล่นแบบนี้จะเป็นโยชน์ต่อทีมอย่างมาก

ส่วนแนวรุกนั้น หลายทีมเลือกที่จะผสมผสาน 4-3-3 กับ 4-5-1 เข้าด้วยกัน โดยเมื่อเวลาเราเป็นฝ่ายบุก ก็ให้ปีกสองข้างขึ้นไปเสริมข้างหน้า ขณะที่เราเป็นฝ่ายรับ ก็ถอยทั้งสองกลับมาประจำตำแหน่ง ซึ่งวิธีนี้สามารถทำได้ตลอดทั้งเกม โดยไม่ต้องเสียโควต้าเปลี่ยนตัวเลย

Alex Neil

อเล็กซ์ นีลหวังพานอริชอยู่รอดในพรีเมียร์ลีกด้วย 4-5-1

จุดอ่อน

4-5-1 จะทำให้กองหน้าของคุณยืนโดดเดี่ยวในแดนหน้า ซึ่งทำให้โอกาสทำประตูมีน้อยมาก ยิ่งไปกว่านั้น หากทีมของคุณเสียประตูไปก่อน แผนที่วางมาทั้งหมดก็อาจจะพังพินาศ แล้วคุณก็ต้องรีบแก้เกมอย่างเร่งด่วนทันที

ระบบ 4-5-1 ต้องการกองหน้าที่พักบอลได้ สามารถเก็บบอลได้ดี มีความแข็งแกร่ง ไม่ถูกแย่งบอลง่ายๆ ทั้งนี้เพื่อต้องการดึงเวลารอให้เพื่อนร่วมทีมขึ้นมาเติมเกมรุกนั่นเอง ซึ่งสิ่งที่ต้องระวังคือ หากแดนกลางของคุณเติมเกมขึ้นมาช่วยแล้ว เกมโต้กลับของคู่แข่งก็อาจจะทำร้ายคุณได้ทุกเมื่อเช่นกัน

ทีมที่ใช้ 4-5-1

ปัจจุบัน – ซันเดอร์แลนด์, นอริช

ควรใช้ 4-5-1 เมื่อใด?

แผนนี้มีไว้ปราบ 4-3-3 โดยเฉพาะ 4-5-1 นั้นจะลดความเสียเปรียบในแดนกลางของคุณได้ เพราะเราก็จะมีจำนวนกองกลางเท่ากับอีกฝ่าย ขณะที่ปีกทั้งสองข้างของเรา ก็จะไม่สามารถถอยลงไปช่วยฟลูแบ็คประกบกองหน้าริมเส้นของคู่แข่งได้อีกด้วย

3-5-2

สุดยอดแผนจากอิตาลี ที่ขนาดโคตรกุนซือ(ฮา) อย่าง เบรนแดน ร็อดเจอร์ และ หลุยส์ ฟาน กัล ยังเคยเอามาใช้ในพรีเมียร์ลีกเมื่อฤดูกาลที่แล้ว เช่นเดียวกับทีมชาติฮอลแลนด์ที่จอมปรัญชาชาวดัตช์พาทีมประสบความสำเร็จมาแล้ว

หัวใจของ 3-5-2 คือ คุณต้องมีวิงแบ็คขั้นเทพที่สามารถวิ่งขึ้นลงได้ไม่มีหมด พร้อมทั้งเข้าใจแท็คติคของคุณเป็นอย่างดีด้วย ซึ่งถ้าหานักเตะแบบนั้นได้ แผนนี้ก็อาจจะเวิร์คสำหรับทีมคุณ

จุดเด่น

แผนนี้ถูกคิดค้นมาเพื่อหยุดเกมโต้กลับของคู่แข่ง กองหลังสามตัวของคุณต่างล้วนเป็นเซนเตอร์ฮาร์ฟทั้งสิ้น ซึ่งนั่นจะทำให้พวกเขาสามารถรุมกองหน้าหรือตัวปั้นเกมของอีกฝ่ายได้อย่างดี นอกจากนี้ วิงแบ็คสองข้างยังสามารถถอยลงมาปิดเกมรุกด้านข้างของคู่แข่งด้วย

อีกตำแหน่งที่สำคัญ คือ มิดฟิลด์ตัวรับ ที่ต้องถอยลงมาปิดเกมหน้าประตู รวมทั้งมีหน้าที่คอยซ้อนตำแหน่งวิงแบ็คเมื่อพวกเขาเติมเกมขึ้นไป และลงมาไม่ทัน

Paulo Sousa

เปาโล ซูซ่ากำลังพาฟิออเรนติน่าบินสูงใน เซเรียอา ด้วยแผนนี้

อย่างไรก็ตาม แม้ว่า 3-5-2 จะดูเป็นแผนที่เหมาะกับการเล่นเกมรับ แต่จริงๆแล้ว แผนนี้สามารถเปลี่ยนเกมรุกได้อย่างรวดเร็วอีกด้วย เพราะการที่เรามีกองหน้าถึงสองคนในสนาม นั่นหมายความว่าเราไม่ได้ต้องการอุดประตู ซึ่งหากมีโอกาสทั้งแผงกองกลางและวิงแบ็ค ก็พร้อมที่จะขึ้นไปเติมเกมทันที

จุดอ่อน

จุดเด่นของแผนนี้ อาจจะกลายเป็นจุดอ่อนได้ หากนักเตะของคุณไม่มีความเข้าใจในเกมมากเพียงพอ โดยเฉพาะ แผงหลังสามตัวของคุณ หากว่าแต่ละคนไม่รู้หน้าที่ว่า คนไหนเป็นคนประกบตัว คนไหนทำหน้าที่ซ้อน คนไหนมีหน้าที่ชน ฯลฯ หรือระหว่างเกม เกิดมีใครหลุดตำแหน่ง และไม่มีคนที่ทำหน้าที่แทน หายนะก็อาจจะเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ

ทีมที่ใช้ 3-5-2

ปัจจุบัน – โตริโน. ปาแลร์โม่, ฟิออเรนติน่า

อดีต – ฮอลแลนด์(ฟุตบอลโลก 2014)

ควรใช้ 3-5-2 เมื่อใด?

แผนนี้จะเกิดประโยชน์สูงสุดเมื่ออีกฝ่ายเลือกที่จะเล่นแบบ 4-5-1 เพราะว่า กองหน้าของอีกฝ่ายจะถูกสามเซนเตอร์แบ็คของเรารุมกินโต๊ะ ในขณะที่แดนกลางของเรา ก็มีมิดฟิลด์ที่พร้อมจะบดขยี้กับคู่แข่งในจำนวนเท่ากัน ซึ่งนั่นจะสร้างความได้เปรียบให้เรากับเราได้มากทีเดียว...